Kafli 7 – Hvítjöfnun og litastillingar
Litir gefa myndum stemningu. Hvítjöfnun (White Balance) tryggir að hvítir hlutir líti út fyrir að vera hvítir – og að aðrir litir verði eðlilegir. Í þessum kafla lærirðu hvernig þú stjórnar litum á einfaldan hátt.
„Er myndin of gul, of blá – eða rétt?“
1️⃣ Hvað er hvítjöfnun?
Hvítjöfnun leiðréttir litahitastig ljóssins. Mismunandi ljósgjafar hafa mismunandi lit:
- Peruljós → gult / hlýtt
- Dagsljós → hlutlaust
- Skuggi / skýjað → kalt / bláleitt
Myndavélin reynir að laga þetta – en þú getur tekið stjórnina sjálf(ur).
2️⃣ Auto White Balance (AWB)
AWB (sjálfvirk hvítjöfnun) virkar oft mjög vel, sérstaklega í dagsljósi.
- Frábært fyrir byrjendur og flestar aðstæður.
- Getur ruglast í blönduðu ljósi (t.d. perur + gluggaljós).
3️⃣ Algengar hvítjöfnunarstillingar
| Stilling | Hvenær? | Áhrif |
|---|---|---|
| Dagsljós | Úti í sól | Hlutlausir litir |
| Skýjað | Skýjað veður | Hlýrri tónar |
| Skuggi | Í skugga | Mjög hlýtt |
| Tungsten | Peruljós | Kælir gula tóna |
| Flúrljós | Skrifstofuljós | Leiðréttir grænan blæ |
4️⃣ Litahitastig (Kelvin)
Sumar vélar leyfa að stilla Kelvin-gildi handvirkt.
- ~3000K → hlýtt (perur)
- ~5200K → dagsljós
- ~7000K → skuggi / kalt ljós
📌 Þetta er gagnlegt þegar þú vilt stöðuga liti milli mynda.
5️⃣ Litastillingar (Picture Style)
Picture Style stjórnar hvernig litir, skerpa og birtuskil eru birt í JPEG-myndum.
- Standard – almenn notkun
- Portrait – mýkri húðtónar
- Landscape – sterkari litir og blár himinn
- Neutral – mildari litir (gott fyrir vinnslu)
Picture Style hefur ekki áhrif á RAW (nema sem forskoðun).
6️⃣ RAW vs JPEG (stutt)
- JPEG → litir „bakaðir inn“ í myndina
- RAW → þú getur breytt hvítjöfnun alveg eftir á
👉 Ef þú ert óviss: byrjaðu á JPEG. 👉 Ef þú vilt hámarks sveigjanleika: notaðu RAW.
✅ Mini-verkefni (5 mínútur)
- Taktu sömu myndina í AWB.
- Taktu hana aftur í „Skýjað“ eða „Tungsten“.
- Berðu saman litina.
Þetta hjálpar þér að finna áhrif hvítjöfnunar strax.